Boş Çek Yaprağının Kaybolması halinde ilgili bankaya ispat kolaylığı açısından noter aracılığıyla gecikmeksizin bildirim yapılmalıdır.
Öncelikle belirtmek gerekir ki Boş Çek Yaprağının Kaybolması halinde ne yapılacağına ilişkin Türk Ticaret Kanunu ve Çek Kanunu’nda herhangi bir düzenlenme olmamakla birlikte uygulama ve Yargıtay kararları doğrultusunda yukarıda da belirtildiği üzere çekin ait olduğu bankaya ihtar çekilmesi gerekmektedir.
Konuya ilişkin olarak öncelikle çekin unsurları ve boş çek yaprağının hukuki statüsü ile diğer önemli bazı hususları aşağıda belirtmekte yarar görüyoruz;
A) ÇEK NEDİR,İÇERMESİ GEREKEN ZORUNLU UNSURLAR NELERDİR?
Çek, kıymetli evrak niteliğine sahip, keşideci, lehtar ve muhatap arasındaki bir havale ilişkisini içeren, bir kambiyo senedi çeşididir. Bununla beraber çek ticari hayatta en çok kullanılan kıymetli evrak türüdür. Kıymetli evrak olan çekin piyasada tedavül özelliğini haiz olması en belirleyici özelliklerinden biridir. Tedavül çekin düzenleyen tarafından doldurulup, imzalanıp zilyetliğini devretmesiyle sağlanır.
Türk Ticaret Kanunu kapsamında çekin zorunlu unsurları 708. Maddede belirlenmiştir. Bunlar:
1-)Çek Kelimesi.
2-)Koşulsuz Belirli bir Paranın Havale Emri
3-)Ödeyecek Bankanın İsmi
4-)Banka Tarafında Verilen Seri Numarası
5-)Kare kodu
6-)Keşide Günü
7-)Düzenleyenin İmzası
B) BOŞ BİR ÇEK İÇİN İPTAL DAVASI AÇILABİLİR Mİ ?
Düzenleyenin imzasının bulunmadığı (keşide edilmemiş, boş) çek, kanunda belirtilen zorunlu unsurlardan birini taşımadığı için kıymetli evrak sayılamaz. Burada şekil şartına ilişkin bir eksiklik söz konusu olduğundan, imzalanmamış çekin iptali hakkında herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Boş Çek Yaprağının Kaybolması halinde çek iptal davasına konu edilemeyecektir. Uygulamada keşideciler zayi olan çeklerini daha sonra ispat kolaylığı olması açısından iptal davasına konu etseler de bu davalar usulden reddedilmektedir.
Halihazırda kanundaki şekil şartlarını sağlamış olan bir çekte dahi iptal davasını açma yetkisi keşideciye değil hamile ve lehtara verilmiştir. Çek şekil şartlarını sağladığında dahi keşidecinin bu davayı açma yetkisi bulunmamaktadır.
C) BOŞ VE İMZASIZ ÇEK ELDEN İRADE DIŞI ÇIKMIŞSA NE YAPILMALIDIR?
Boş çek yaprağının kaybolması halinde ne yapılacağı Türk Ticaret Kanunu ve Çek Kanunu’nda düzenlenmemiştir bu sebeple durum (zayi) ilgili bankaya ispat kolaylığı açısından noter aracılığıyla gecikmeksizin bildirilmelidir. Bankaya çekilen ihtarda çekin kendilerine ibraz edilmesi halinde ödenmemesi gerektiği bildirilmelidir.
Aynı zamanda çekin rıza dışı elden çıkması dolandırıcılık gibi suç oluşturan bir durumdan ileri geliyorsa kolluk kuvvetlerine veya savcılığa şikayette bulunulmalıdır.
D)BOŞ ÇEK İMZALANIP TEDAVÜLE KONULDUYSA İPTAL DAVASI SÖZ KONUSU
OLACAK MIDIR ?
Çeki haksız olarak elinde bulunduran hamil imzalayıp çeki tedavüle koyduysa bu durumda çeklerin icra takibine konulmasıyla birlikte İcra İflas Kanunu madde 72’ye göre menfi tespit davası açılabilir. Daha sonra keşideci için bir icra takibi başlatılacak olduğu takdirde keşideci(düzenleyen) imza itirazında bulunabilir.
E)KONUYLA İLGİLİ YARGITAY KARARLARI
”Davacı vekili, müvekkilinin eşine ait aracın kimliği belirsiz kişilerce soyulduğunu, araçta bulunan diğer eşyalarla birlikte müvekkili şirkete ait çek koçanlarının da çalındığını, her ne kadar çek yaprakları keşide edilmeden çalınmış ise de, boş çek yaprağının herhangi bir kağıt olmadığını, işbu davanın açılmasında hukuki yarar bulunduğunu ileri sürerek, boş çek yapraklarının iptaline, iptale karar verilmeyecekse boş çek yapraklarının rıza dışında elden çıktığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre, davaya konu 44 adet çek yaprağından iki tanesinin yargılama evresinde bankaya ibraz edilerek karşılıklarının ödendiği, bu çekler yönünden davanın atiye terk edildiği, iptali istenen diğer çeklerin boş oldukları, boş çek yaprağının kambiyo senedi niteliğinde olmadığı ve iptalinin istenemeyeceği gerekçesiyle, iki adet çekle ilgili karar verilmesine yer olmadığına, diğer boş çek yapraklarına ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 01,25 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 25.10.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.”(11. Hukuk Dairesi 2010/3327 E. , 2011/14442 K.)
”Davacı vekili, müşterisi bulunduğu muhatap bankanın verdiği boş çek yapraklarını kaybettiğini belirterek bu çek yapraklarının zayi sebebi ile iptaline karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davacı, iptalini istediği çekin keşidecisi olduğu, Türk Ticaret Kanunu’nun 651/2 maddesine göre keşideci olan davacının dava açma hakkı bulunmadığı ayrıca dava konusu çek yapraklarının boş ve imzasız olduğu, çek vasfında olmayan boş çek yapraklarının
tedavüle konmuş sayılamayacağı, davacı sıfatı oluşmadığından dava şartının sağlanmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı bakiye 3,70 TL temyiz ilam harcının temyiz edenden alınmasına, 13.03.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.” (11. Hukuk Dairesi 2015/13683 E. , 2017/1484 K.) (Kararın tamamını https://www.eyavuz.av.tr/kaybolan-cek-yapragi-icin-cek-zayii-davasi-acilamaz-bankaya-odenmemesi-icin-ihtar-cekilir/ linkinden okuyabilirsiniz)
