Kısmi Dava bir alacağın tümünün değilde bir kısmının konu edildiği dava türüdür. Yani bu davada Alacağın hepsi değilde çeşitli sebeplerle bir kısmı istenilmektedir.
Kısmi Dava Belirsiz Alacak Davası Farkı
Kısmi dava, HMK’nın 109. maddesinde düzenlenmiştir.
“MADDE 109- (1) Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir. (2) (Mülga: 1/4/2015-6644/4 md.) (3) Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.”
Bu davalar aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan ve niteliği itibarıyla bölünebilir olan bir alacağın, tamamı talep edilebilir olmasına rağmen, yalnızca belirli bir bölümünün dava konusu yapılmasına imkan veren bir eda davası türüdür. Bu dava türünde, davacı, alacağının tamamı için tam dava açma imkanı bulunmasına rağmen, alacağın şimdilik belirli bir kesimini dava konusu yapmaktadır.
Kısmi davanın açılabilmesi için bazı şartlar bulunmaktadır, şöyle ki ;
Talep Konusunun Bölünebilir Olması: Dava konusu alacağın para alacağı gibi niteliği itibarıyla bölünebilir olması gerekmektedir.
Aynı Hukuki İlişkiden Kaynaklanma: Dava edilen kısım ile edilmeyen kısmın aynı hukuki ilişkiden doğmuş olması gerekmektedir.
Fazlaya İlişkin Hakkın Saklı Tutulması: Davacının, dava konusu edilmeyen yani kalan alacak kısmından açıkça feragat etmemiş olması gerekir. Kısmi dava açılması talebin geri kalanından vazgeçildiği anlamına gelmemektedir.
Belirsiz alacak davalarında ise davanın sonucunda talep edilen alacağın tam olarak ispatlanması ihtimali bulunmaması sebebiyle dava belirsiz alacak davası şeklinde açılır.
Yani belirsiz alacak davalarında dava açılırken talep edilen dava konusunun ispatına yarayan delillerin henüz oluşmamış olması da bu tür davaların tercih edilmesi açısından başlıca faktörlerdendir. Örneğin bir trafik kazasında sigorta şirketine yahut kazaya karışan karşı tarafa açılacak tazminat davasında oluşan hasar henüz tespit edilememiş ise dava kısmi olarak açılıp yargılama aşamasında bilirkişi incelemesi ile ortaya çıkan zarar miktarı belirlendikten sonra dava konusu tutar arttırılabilmektedir.
Böylece dava konusu bilirkişi tarafından hazırlanan rapordaki tutarın üzerine çıkmayacağı için bilirkişi raporu doğrultusunda çıkacak karardaki tutarım üzerindeki kısım reddedilmemiş olacağından davacının yargılama giderlerini karşılamak zorunda kalması önlenmiş olacaktır.
Kısmi Davada Islah Olur mu?
Davanın kısmi olarak açılması sonucunda dava sadece talep edilen miktar üzerinden görülür ancak davacı, yargılama aşamasında bir kez ıslah hakkını kullanarak talep sonucunu yani dava miktarını artırabilir. Islahla artırılan miktar için faiz, kural olarak ıslah tarihinden itibaren işlemeye başlamaktadır.
HMK Madde 176; “(1) Taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. (2) Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.”
Kısmi Davada Zamanaşımı
Kısmi davada, davanın açılmasıyla birlikte zamanaşımı yalnızca dava edilen miktar yönünden kesilmektedir. Dava edilmeyen bakiye kısım için zamanaşımı işlemeye devam eder. Davacının kalan alacağını güvence altına alması için, zamanaşımı süresi dolmadan ek dava açması veya derdest dava içinde ıslah yoluna başvurması gerekmektedir.
Kısmi davada verilen hüküm, kural olarak sadece dava edilen kısım için hüküm ve sonuç doğurmaktadır. Ancak kalan kısımdan açıkça feragat edilmemiş olsa bile, kısmi davanın reddedilmesi halinde, alacağın tamamı hakkında kesin hüküm oluşacağına dair içtihatlar ve görüşler bulunmaktadır.
Yargıtay 3.HD.E.2020/12392 K.2021/5648 T.27.05.2021 tarihli kararında;
“Öğreti ve yargısal uygulamada;Kısmi davanın redle sonuçlanması halinde tüm alacak hakkında kesin hüküm oluşacağı; kısmi dava kısmen kabul kısmen redle sonuçlanırsa her iki bölüm yönünden de kesin hüküm oluşacağı; kısmi dava tümüyle kabul edilirse de kararın tespit bölümünün açılan ek dava için kesin hüküm oluşturacağı kabul edilmiştir.” denilmiştir.
Kısmi Davada İstinaf Sınırı
Kısmi davada istinaf sınırı dava edilen tutara göre belirlenmektedir.Yukarıda da bahsedildiği üzere dava konusu tutar şayet ıslah ile arttırılımış ise ve kararda bu arttırılan tutara göre verilmişse istinaf sınırıda buna göre belirlenir.Diğer bir anlatımla kararda belirtilen rakama göre belirlenir diyebiliriz.
Kısmi Dava Kesinlik Sınırı
Bu tür davalarda kesinlik sınırıda yine istinaf sınırında olduğu gibi dava edilen ve karar verilen tutara göre belirlenmekte olup aynı şekilde yukarıda da bahsedildiği üzere dava konusu tutar şayet ıslah ile arttırılımış ise ve kararda bu arttırılan tutara göre verilmişse kesinlik sınırıda buna göre belirlenir.Diğer bir anlatımla kesinlik kararda belirtilen rakama göre belirlenir diyebiliriz.
KAYNAKÇA
PEKCANITEZ, Hakan, ATALAY, Oğuz, ÖZEKES, Muhammed. Medeni Usul Hukuku. On İki Levha Yayıncılık.
YILMAZ, Ejder. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi. Yetkin Yayınları.
YARGITAY 3. Hukuk Dairesi, E. 2020/12392, K. 2021/5648, T. 17.05.2021
