Lisanssız Program Kullanma

Lisanssız Program Kullanma sebebiyle lisans sahibinin “5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserli Kanunu’ndan” kaynaklı yasal hakları mevcuttur. Lisanssız Program Kullanma sebebiyle hak sahibi maddi tazminat taleplerinin yanı sıra savcılığa suç duyurusunda da bulunabilir. Yani bu durumda hak sahibinin hukuki ve cezai başvuru hakları mahfuzdur.

Lisanssız Program Kullanma kısaca, lisans sahibinin izni ve bilgisi olmaksızın, hak sahibine telif hakkı ödemeksizin bilgisayar programını kullanması anlamına gelmektedir.

Lisanssız Program Kullanma durumunda yazılım şirketi savcılığa suç duyurusunda bulunarak kullanıcının  cezalandırılmasını isteyebilir ve tazminat talep edebilir.

Uygulamada lisans sahibi yazılım şirketleri izinsiz kullanımı haber aldıktan sonra mahkemeye başvurarak öncelikle mevcut durumun tespitini talep ederler.

Başvuru sonucu mahkeme izinsiz kullanılan yazılımların mevcut olup-olmadığının tespiti için bilirkişi marifetiyle keşif yaparak mevcut durumu rapor haline getirir. Yani açılacak delil tespiti davasında lisansız kullanımının olup olmadığı tespit edilerek dosyasına raporlanır.

Programın izinsiz kullanıldığı tespit edilmiş ise yine uygulamada yazılım şirketleri savcılığa şikayette bulunmadan ve tazminat davası açmadan önce kullanıcı taraf ile uzlaşma yoluna giderek anlaşmaya çalışır. Şayet uzlaşma sağlanır ise dosya kapatılır.

Uzlaşma daha çok lisanssız olarak kullanılan yazılımın ücretinin ödenmesi şeklinde çözülür.

Buna karşılık şayet taraflar anlaşamaz ise lisans sahibi izinsiz kullanımdan dolayı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 71. maddesi uyarınca savcılığa suç duyurusunda bulunabilir ve aynı zamanda yine aynı Kanun’un 68. maddesi uyarınca tazminat davası ikame edebilir.

“Madde 71 – (Değişik: 23/1/2008-5728/138 md.)
Bu Kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya bağlantılı hakları ihlal ederek:
1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan, ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.” denilmektedir.

Savcılığa şikayet süresi altı ay olup yukarıda da görüldüğü üzere Lisanssız Program Kullanma dolayısıyla şikayet üzerine açılacak dava sonucunda bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilebilir.

“Madde 68 – (Değişik: 23/1/2008-5728/137 md.)
Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir.” denilmektedir.

Diğer taraftan Lisanssız Program Kullanma sebebiyle yukarıda 68. maddede belirtildiği üzere açılacak tazminat davasında da normal lisans bedelinin üç katına kadar tazminat talep edilebilir. Bu davalar birbirinden bağımsız olup her biri tek başına açılabileceği gibi aynı anda her ikisi de açılabilmektedir.

Burada Lisansız kullanımının tespiti konusundan da bahsetmek gerekirse, daha çok kullanıcının IP adresinin veya bilgisayar kimliğinin tespiti ile mümkün olacağını söylemek gerekir. Bu tespitte yine yazılımların içerisinde yer olan kodlar sayesinde kullanıcının internete bağlanması halinde mümkün olabilmektedir. Yani yazılım içerisine gizlenmiş olan kodlar internete bağlanıldığında direk lisans sahibine bildirimde bulunmakta ve kullanıcı tespit edilebilmektedir.