İmar kirliliğine neden olma suçu , mücavir alan sınırlarında ki bina nitelikli taşınmazlarda yapı kayıt belgesi bulunmaksızın, ruhsata bağlanamayan bir takım inşaat ve düzenlemelerdir diyebiliriz.
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesinde düzenlenmiştir. Suçun maddi konusunu teşkil eden bina, yapı ruhsatiyesi, ruhsata aykırılık ve imar yaptırımları bakımından ise 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri esas alınmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 2. maddesi uyarınca; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabi olup kanuna aykırı davranılması halinde bu suç işlenmiş olur.
İmar kirliliğine neden olma suçu nasıl oluşur ve şartları nelerdi?
- Suçun oluşabilmesi için evvela iddia edilen suçun üzerinde oluştuğu yapının bina niteliğinde olması gerekir.
- Yine suçun oluşması için gayrimenkulün belediye sınırları içinde olması ve yapılan yapıya ruhsat verilememesi gerekmektedir.
- Taşınmaza ait yapı kayıt belgesinin bulunmaması halinde yine bu suçun şartlarından biri gerçekleşmiş olur.
İmar kirliliğine neden olma suçu özel görünümleri ve cezaları nelerdir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 184. maddesinde düzenlenen suç görünümleri ve karşılığı cezalar aşağıda ki şekildedir ;
- Ruhsatsız veya Ruhsata Aykırı Bina Yapma veya Yaptırma (TCK m. 184/1):“(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
- Ruhsatsız Şantiyelere Altyapı/Hizmet Bağlantısına İzin Verme (TCK m. 184/2):“(2) Yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.” (Yaptırımı 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır).
- Yapı Kullanma İzni Olmayan Binalarda Sınai Faaliyete İzin Verme (TCK m. 184/3):“(3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
- Nitekim Yargıtay Ceza Dairesi’nin 2021/42633 E. , 2024/7618 K. ve 28.05.2024 tarihli kararında;
“Sanığın, ruhsatsız bir şekilde … sayılı ada ve parselde bulunan binanın zemin katına açık ve kapalı çıkmalar yapmak suretiyle imar kirliliğine neden olma suçunu işlediği, Yerel Mahkemece; sanık savunması, yapı tatil zaptı, keşif icrası, bilirkişi raporları, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün cevabi yazısı ile tüm dosya kapsamına göre kabul edilerek mahkûmiyet kararı verilmiştir.” (Kararın tam metnine https://www.eyavuz.av.tr/imar-kirliligine-neden-olma-sucu-2/ linkinden ulaşabilirsiniz)
Öte yandan belirtmek isteriz ki; İmar kirliliğine neden olma suçu 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak oluşmaz.
İmar kirliliğine neden olma suçu nasıl ortadan kalkar?
TCK m. 184/5 hükmü, faile yapıyı mevzuata uygun hale getirmesi şartıyla cezanın düşme imkânı sunar.
“(5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.”
İmar kirliliğine neden olma suçuna ait örnekler nelerdir?
- Kaçak İlave Kat Yapılması: Mevcut yapılar üzerine ruhsatsız kat eklenmesi TCK m. 184/1 kapsamında cezalandırılmaktadır.
- Ruhsatsız Bina İnşası: Sıfırdan ruhsatsız bina yapılması durumunda İmar kirliliğine neden olma suçu oluşur.
- Açık/Kapalı Çıkmalar, Kapalı Alan Oluşturma ve Alan Kazanma: Binaya açık ve kapalı çıkmalar yapılması durumunda bu suç oluşur.
- Ruhsata Aykırı İnşaat ve İlave İmalatlar: Ruhsata aykırı bina inşa etmek veya ruhsatsız ilave inşaat yapılması halinde yine İmar kirliliğine neden olma suçu oluşur.
İmar kirliliğine neden olma suçuna verilecek cezalar nelerdir?
5237 sayılı TCK 184 üncü maddesi karşılığı ceza adli para cezasına çevirme , erteleme veya hak yoksunlukları olarak uygulanmaktadır.
