CEZA HUKUKUNDA ARAMA

ACİZ VESİKASI
12 Mart 2021
SOYBAĞININ REDDİ DAVASI
13 Mart 2021
Tümünü göster

CEZA HUKUKUNDA ARAMA

Arama, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 116. Maddesinde düzenlenmiştir. Arama; şüphelinin veya sanığın üstü, evi, eşyaları, işyeri veya ona ait herhangi bir yerde yapılabilmektedir. Şüpheli veya sanığın yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği konusunda makul bir şüphe varsa kolluk güçlerince arama gerçekleştirilebilir.

Kural olarak arama yapılacağına dair hakim kararının bulunmaması halinde arama yapılamaz. Ancak, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle, eğer Cumhuriyet savcısına ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emriyle yapılan aramanın sonuçları derhal Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir. Cumhuriyet savcılığının veya kolluk amirinin verdiği yazılı arama emri, 24 saat içerisinde hakim onayına sunulmak zorundadır. Hakim bu emri 24 saat içinde onaylamazsa arama emri geçersiz hale gelir. Hakimden kasıt Sulh Ceza Hakimliği’nde görevli hakimdir.

Arama, şüpheli veya sanık için gerçekleştirilebileceği gibi diğer kişiler için de gerçekleştirilebilir. Bu hâllerde aramanın yapılması, aranılan kişinin veya suçun delillerinin belirtilen yerlerde bulunduğunun kabul edilebilmesine olanak sağlayan olayların varlığına bağlıdır. Bu sınırlama, şüphelinin veya sanığın bulunduğu yerler ile, izlendiği sırada girdiği yerler hakkında geçerli değildir. Yani sanığın/şüphelinin yakalanması veya suç delillerinin elde edilmesi amacıyla; sanığın/şüphelinin takibi sırasında girmiş olduğu yerlerde de basit şüpheye dayalı olarak arama yapılabilmektedir. Bu durum dışında, diğer kişilerin aranabilmesi için suç delillerinin elde edilebileceği veya sanık/şüphelinin yakalanabileceği hususunda kuvvetli şüphe aranmaktadır.

Konutta, işyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz. Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalarda, gece vaktinde arama yapılamayacağına dair kanun maddesi uygulanmaz.

Kolluk kuvvetlerince aramanın gerçekleştirilmesi amacıyla kişiye başvurulduğunda, arama kararında/emrinde belirli hususların bulunması gerekmektedir. Arama kararında/emrinde; Aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi ya da eşya, karar/emrin geçerli olacağı zaman süresi açıkça gösterilmelidir. Aksi halde geçerli bir arama kararı/emrinden söz edilemez. Arama usulsüz olarak yapılacaktır. Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.

Aranacak yerlerin sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir; kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip hısımlarından biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir kişi veya komşusu hazır bulundurulur. Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz. Aramanın sonunda hakkında arama işlemi uygulanan kimseye istemi üzerine aramanın usulüne uygun şekilde yapıldığını ve el konulan veya koruma altına alınan eşyalar mevcut ise bu eşyaların listesini gösterir belge verilir.

Anılan hususlara uygun şekilde gerçekleştirilmeyen aramalar usulsüzdür. Usulsüz gerçekleştirilen aramalarda elde edilen deliller yargılamada delil olarak kullanılamaz, bu delillere dayanılarak cezaya hükmolunamaz.